Brandewijn en Boerenjongens

Ook in "Grootmoeders Tijd" waren de meeste mensen niet vies van een lekker “neutje”. In vroegere tijden waren er echter nog geen slijterijen waar je zoals vandaag de dag de meest uiteenlopende dranken en mixen kon kopen. Men was vroeger veelal aangewezen de lokale (plattelands) kroeg en vaak brouwden men ook zelf het vocht van “Bacchus” (de Griekse God van de wijn in de Romeinse oudheid) oftewel de “borrel”.

Boerenjongens :

Brandewijn werd vroeger vaak gebruikt als “conserveringsmiddel” om producten langer houdbaar te kunnen maken voor consumptie, en deze werd dan vooral gebruikt voor de conservering van verschillende fruit producten. Zo werden vroeger ook rozijnen in brandewijn geconserveerd, het eigenlijke ontstaan van de boerenjongens, omdat men toen de combinatie van brandewijn met rozijnen als lekker en voedzaam ervaarden. Brandewijn en boerenjongens werden vroeger vaak (illegaal) gemaakt door Dorps- en Plattelands Cafés (taveernes) en natuurlijk door Boerenfamilies omdat de ingrediënten hiervoor meestal aanwezig en ook goedkoop waren, dit door de vaak zelf gestookte brandewijn. Vaak voegde men aan de brandewijn en de rozijnen nog suiker en enkele specerijen toe om de smaak van de boerenjongens aantrekkelijker te maken voor consumptie. De meest toegevoegde specerijen waren kaneel en vanille, maar soms voegde men ook kruidnagel, honing en citroen(schil) toe om een persoonlijke smaak aan de boerenjongens te geven.

Omdat een glaasje boerenjongens een grote mate van voedingswaarde heeft door de aanwezigen rozijnen en het hoge gehalte aan suiker, en men vroeger bij het nuttigen van deze goedkope en alcoholrijke drank tegelijkertijd dronk en at, kreeg men ook al snel het gevoel dat men verzadigd was. Boerenjongens werden daarom vaak geschonken en genuttigd bij boerenfamilies als er visite was en natuurlijk bij een Boerenbruiloft. Vaak ook werden de boerenjongens door de Families van het Bruidspaar enkele weken voor de Bruiloft speciaal volgens eigen Familierecept ingemaakt voor een Boerenbruiloft. Vroeger werden boerenjongens ook wel “Bruidstranen” genoemd omdat bij een Bruiloft de boerenjongens vaak volgens een oude traditie door de Bruid voor de aanwezigen gasten vanuit een zilveren bokaal, een stenen pot of een glazen schaal in de glaasjes werd gelepeld.

De hoofdbestanddelen van Boerenjongens zijn Brandewijn en Rozijnen met een toevoegsel van suiker en enkele specerijen.

De rozijnen :
Rozijnen zijn gedroogde druiven. Het woord rozijn komt uit het franse woord “raisin”, wat “druif” betekent, en een rozijn is in het frans “raisin sec”,oftewel “droge druif”.

Al ver vóór het begin van onze jaartelling droogden de mensen vruchten met het doel om deze langer te kunnen bewaren voor consumptie, hetgeen tegenwoordig nog steeds wordt gedaan. Vroeger kon men vruchten alleen in de open lucht in de zon drogen, tegenwoordig is de zon hierbij vaak nog steeds belangrijk, maar in de loop van de tijd zijn ook vele nieuwe (industriële) hete lucht droogtechnieken ontstaan.

Om brandewijn te maken werd het distillaat van de vrijwel pure alcohol weer vermengd met een gedeelte van de overgebleven alcoholvrije wijn, waarna de kruidig en soms enigszins zurig van smaak zijnde “brandewijn” een alcoholpercentage had van 35 tot 40 %. Alvorens de brandewijn werd gebotteld, vroeger meestal in stenen kruikjes, liet men veelal de brandewijn nog enkele jaren rijpen in eikenhouten vaten, gemiddeld zo’n 6 jaar, maar soms ook wel langer tot zelfs 50 jaar, waardoor deze ook nog eens de aroma’s van het eikenhout mee kreeg. Brandewijn werd vroeger veelal gedronken zoals tegenwoordig de “Graanjenever”, vaak met toevoeging van een lepeltje suiker voor het verkrijgen van een zoetere smaak.

Er zijn tegenwoordig echter wel verschillende varianten op de oude brandewijn te onderscheiden.
Naast de gewone brandewijn is de ” Inmaakbrandewijn” het bekendst, deze heeft een wat lager alcoholgehalte en is iets gezoet waardoor het inmaken van vruchten gemakkelijker wordt.
Ook is er vandaag de dag “Vruchtenbrandewijn” op de markt en deze bestaat er in vele varianten
waaronder Citroenbrandewijn, Kersenbrandewijn, Pruimenbrandewijn, Frambozenbrandewijn, Perenbrandewijn, en ga zo maar door. Brandewijn speelde vroeger ook, net zoals zij dat nu nog steeds doet, een zeer belangrijke rol bij het maken van de eveneens zeer oude drank Advocaat.

Rozijnen zijn er in verschillende variëteiten, afhankelijk van de soort druif, maar meestal worden rozijnen gemaakt van speciale zeer zoete druivenrassen die geschikt zijn als tafelfruit en ook weinig of geen pitten bevatten. De kleur varieert van licht geel (voor de witte druif) tot diep paarsblauw en bruin (voor de blauwe pitloze druiven). Rozijnen worden het meest geproduceerd in de landen in het oosten van het Middellandse-Zeegebied, het Midden-Oosten, Zuid-Spanje, in Australië en in Californië. Vanaf de dertiende eeuw hadden bovenal de “Damascus” rozijnen de grootste reputatie. Een soort die nú heel bekend is, is de “Sultana” rozijn die van de gelijknamige pitloze druif wordt gemaakt en uit Turkije afkomstig is.

De druiven worden in trossen geplukt en/ of geknipt waarna de druiven in een zogenaamd “potas” bad (een kalk soda oplossing) gedrenkt worden. Hierdoor gaat het velletje van de druif scheuren en neemt de kalk het vocht op, waardoor de druif sneller uitdroogt en krimpt. Ook blijft de druif hierdoor lichter van kleur, een druif wordt bij het uitdrogen altijd donkerder, en laten de steeltjes van de druif ook makkelijker los.
Na het drogen worden de rozijnen van de steeltjes, takjes en andere niet thuishorende zaken ontdaan, worden ze gewassen en nogmaals gedroogd.
Vervolgens worden ze verpakt waarbij ze soms besprenkeld worden met plantaardige olie waardoor ze in de verpakking los van elkaar blijven, en soms ook gezwaveld of met een oplossing van kaliumcarbonaat behandeld om het uiterlijk te verfraaien en ze duurzamer te maken. Soms worden de rozijnen ook aan de stelen gelaten en komen ze als trosrozijnen in de handel.

Ouderwetse stookketel voor distillatie van brandewijn

Ouderwetse alcohol distillator

Omdat na het drogen van de druif het vocht uit de druif tot wel 90 % is verdwenen, en het hoge suikergehalte van de druif in de rozijnen achter blijft, zijn rozijnen zoeter dan druiven en zijn ze ook erg energierijk. Rozijnen worden dan ook vaak in energie opwekkende producten verwerkt.

Ook worden rozijnen in de meest uiteenlopende gerechten gebruikt en zijn ze vaak een essentieel bestanddeel in een groot aantal recepten. Rozijnen geven vaak net dat extra beetje smaak, geur en kleur aan de gerechten waardoor ook een nietszeggend gerecht in één keer kan worden verheven tot een delicatesse.
Rozijnen kunnen ook zo worden gegeten, het is echter wel altijd raadzaam om rozijnen voor consumptie eerst goed te wassen.

Ouderwetse rozijnenwasser

Er bestaan veel uiteenlopende recepten voor het maken van boerenjongens, vaak betreft het uit vroegere jaren bewaarde Familierecepten en vaak betreft het Streek gebonden en- of authentieke recepten. De bereidingswijze van boerenjongens zijn over het algemeen nu nog steeds hetzelfde als in de vroegere jaren. De specerijen met eventuele toevoegingen worden in een pan met een laagje water aan de kook gebracht, waarna de vlam onder de pan op een laag vuurtje wordt gezet en de rozijnen worden toegevoegd. Het geheel laat men dan indampen (indikken) totdat een soort van dunne stroop ontstaat. Hierna worden de vaste toegevoegde specerijen uit het geheel verwijderd en vervolgens wordt de stroop uitgegoten in een wekfles waarna ook de brandewijn aan het geheel word toegevoegd. Hierna wordt de wekfles goed afgesloten, en word deze voor enkele maanden op een donkere en koele plaats bewaard voordat men tot consumptie hiervan over gaat.

Naast de boerenjongens kennen we ook de “Boerenmeisjes”, dit is een authentiek product aan de boerenjongens, alleen worden er in plaats van rozijnen abrikozen aan de brandewijn toegevoegd.

Recepten met boerenjongens

Naar het hoofdmenu

Naar de volgende pagina

Naar de vorige pagina

Naast een lekker neutje hield men vroeger ook van lekker eten.
Vaak verwerkte men daarom de boerenjongens en boerenmeisjes in diverse (streek) gerechten.

Enkele recepten hiervan vind U op de pagina :

Naar boven